Jaskra to podstępna choroba oczu, która może prowadzić do trwałej utraty widzenia, jeśli nie zostanie odpowiednio wcześnie wykryta i leczona. Często określana jest jako „cichy zabójca wzroku”, ponieważ nieleczona może prowadzić do całkowitej utraty wzroku.
Czym jest jaskra?
Jaskra to neuropatia nerwu wzrokowego. Prowadzi do stopniowej utraty pola widzenia. Najczęstszą przyczyną uszkodzenia nerwu wzrokowego jest podwyższone ciśnienie śródgałkowe. Jednak w niektórych przypadkach, mimo prawidłowego ciśnienia, dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego, co określa się jako jaskrę normalnego ciśnienia.
Podział jaskry:
Jaskra pierwotna otwartego kąta – najczęstsza forma, rozwija się powoli i początkowo bezobjawowo
Jaskra zamkniętego kąta– charakteryzuje się nagłym, ostrym wzrostem ciśnienia, wymaga natychmiastowej interwencji
Jaskra wtórna– wynik innych schorzeń, urazów lub chorób oczu
Jaskra wrodzona – występuje od urodzenia i wymaga specjalistycznego leczenia
Objawy jaskry:
W początkowych stadiach jaskra często nie daje żadnych objawów i jest wykrywana przypadkowo podczas rutynowych badań okulistycznych. Z czasem pojawia się:
- Utrata pola widzenia, początkowo obwodowa, w zaawansowanych stadiach pole zawęża się obwodowo i pozostaje tylko pole centralne zwane lunetowym polem widzenia.
- Zwiększona wrażliwość na światło i olśnienie.
- Zaburzenie widzenia w słabym oświetleniu.
- W niektórych przypadkach – ból oka, zaczerwienienie, pogorszenie widzenia nagłe i ostre (w przypadku jaskry zamknięcia kąta).
Diagnostyka jaskry:
- Pomiar ciśnienia śródgałkowego (tonometria) – podstawowy test, który ocenia wysokość ciśnienia w oku
- Ocena pola widzenia – wykrywa ubytki w polu widzenia.
- Ocena kąta przesączania- gonioskopia kontaktowa lub bezkontaktowa – pozwala ocenić rodzaj jaskry
- Badanie w lampie szczelinowej z oceną przedniego odcinka oka i nerwu wzrokowego
- Optyczna koherentna tomografia nerwu wzrokowego (OCT) – złoty standard w wykrywaniu i monitorowaniu jaskry. Pozwala ocenić stan nerwu wzrokowego, włókien nerwowych i kompleksu komórek zwojowych.
- Pachymetria – ocena grubości rogówki
- Fotografia dna oka – dokumentuje stan nerwu wzrokowego
Regularne badania u okulisty u osób z czynnikami ryzyka (jaskra występująca w rodzinie, cukrzyca, wysokie ciśnienie) są niezwykle ważne. Wczesne wykrycie jaskry jest kluczowe dla skutecznego leczenia.
Leczenie:
- Krople do oczu – najpopularniejsza forma terapii, obniżająca ciśnienie wewnątrzgałkowe.
- Leki doustne – czasami stosowane w przypadkach trudnych do opanowania ciśnienia.
- Laseroterapia– np. trabekuloplastyka, która poprawia odpływ cieczy wodnistej.
- Zabiegi chirurgiczne – w przypadku nieefektywności leków lub laserów, polegają na stworzeniu nowych dróg odpływu cieczy wodnistej (np. wszczepienie implantów, trabekulektomia).
Ważne jest, aby terapia była dostosowana do indywidualnych potrzeb, możliwości pacjenta i prowadzona pod stałą kontrolą okulisty.
Jak pacjent może zadbać o swoje oczy?
Chociaż jaskra wymaga specjalistycznego leczenia, można podjąć działania profilaktyczne, które pomogą w jej wczesnym wykryciu i ograniczeniu ryzyka:
- Regularne badania okulistyczne, szczególnie po 40. roku życia lub u osób z czynnikami ryzyka.
- Kontrola ciśnienia śródgałkowego – zwłaszcza jeśli w rodzinie występuje jaskra.
- Zdrowa dieta bogata w antyoksydanty, witaminy i minerały wspierające zdrowie oczu.
- Unikanie nadmiernego spożycia kofeiny i alkoholu
- Kontrola chorób przewlekłych– takich jak cukrzyca czy nadciśnienie, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju jaskry.
- Ochrona oczu przed promieniowaniem UV – noszenie okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV.
- Unikanie urazów oka – stosowanie ochrony podczas sportów i prac wymagających ochrony oczu.
Jaskra to bardzo groźna choroba przewlekła oczu. Prowadzi do nieodwracalnej utraty pola widzenia. Chociaż jaskra jest chorobą przewlekłą, to jej postęp można skutecznie spowolnić lub zatrzymać, jeśli zostanie wcześnie wykryta. Regularne badania okulistyczne, kontrola ciśnienia wewnątrzgałkowego i stosowanie się do zaleceń lekarza to klucz do zachowania zdrowych oczu na długie lata.
Jeśli masz obawy lub chcesz sprawdzić stan swoich oczu, umów się na wizytę w naszej Klinice.